Jet lag – co to takiego?
Objawy, przyczyny oraz sposoby zwalczania

Tło strony fala

Kobieta w samolocia

 

Każdy, kto dużo podróżuje po całym świecie (zwłaszcza w różnych strefach czasowych) doskonale wie, czym jest jet lag. To tak zwany zespół nagłej zmiany czasowej. Jak można poznać, że mamy z nim do czynienia? Jak z nim walczyć i jak zapobiegać? Odpowiedzi znajdziecie w tym tekście.

Co to jest jet lag?

Zespół nagłej zmiany strefy czasowej, czyli tzw. jet lag, to przypadłość, która występuje w trakcie dalekich podróży w kierunku równoleżnikowym (ze wschodu na zachód i odwrotnie). Pojawia się po przekroczeniu co najmniej 3 stref czasowych, ponieważ powoduje to zaburzenia homeostazy organizmu, który musi przystosować funkcjonowanie procesów zależnych od rytmu okołodobowego do nowych warunków czasowych.

Przebieg i nasilenie odczuwania jet lagu są uzależnione od:

  • liczby przekraczanych stref czasowych,
  • kierunku podróży,
  • wieku,
  • warunków lotu,
  • indywidualnych predyspozycji i stylu życia,
  • zachowania w trakcie podróży i przed nią.

Najbardziej uciążliwe dolegliwości związane z jet lagiem pojawiają się po przekroczeniu więcej niż 4 stref czasowych w krótkim czasie. Osoby starsze oraz te, które mają stałe pory zasypiania i wstawania także silniej odczuwają jego objawy.

Przebieg jet lagu jest bardziej męczący w przypadku podróży w kierunku wschodnim, ponieważ wiąże się to ze skróceniem doby. Zegar biologiczny ma tendencję do rytmu, który przekracza 24 godziny, dlatego organizm lepiej adaptuje się do dłuższego dnia. Stąd podróżowanie na zachód jest mniej wyczerpujące.

Ogólnie przyjmuje się, że proces adaptacji powinien trwać tyle dni, ile stref czasowych zostało przekroczonych w trakcie podróży w kierunku wschodnim. Dla niektórych czas odczuwania jet lagu to 2/3 ilości stref (np. przekroczenie 3 stref to około 2 dni adaptacji). W przypadku lotów na zachód, okres oswajania się z nowym rytmem trwa połowę liczby przekraczanych stref czasowych.

Zapoznaj się z ofertą TEMPUR® dla podróżujących

Jakie są typowe objawy jet lagu?

Główne objawy jet lagu to:

  • zaburzenia snu – kłopoty z przesypianiem nocy (po podróży na wschód), wczesne wstawanie (lot w kierunku zachodnim),
  • ciągłe zmęczenie,
  • senność,
  • kłopoty z koncentracją,
  • dezorientacja,
  • złe samopoczucie,
  • bóle głowy,
  • rozdrażnienie,
  • brak apetytu,
  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe (w tym wymioty),
  • u kobiet zaburzenia cyklu menstruacyjnego.

Na przebieg jet lagu i nasilenie skutków podróży mają wpływ wymienione wcześniej czynniki. Warto zaznaczyć, że młode osoby mogą nie odczuwać żadnych następstw długich lotów, natomiast osoby starsze zwykle zmagają się z nimi kilka dni. Ma to związek z procesami zachodzącymi w organizmie.

Jakie są przyczyny jet lagu?

Przekraczanie kilku stref czasowych w trakcie podróży powoduje zaburzenie homeostazy, czyli równowagi w organizmie. W związku z powolnym przystosowaniem się zegara biologicznego do czasu w miejscu docelowym, zakłócony zostaje przebieg szeregu funkcji, które działają w cyklu okołodobowym – rytm spania i czuwania, motoryka przewodu pokarmowego, podstawowa przemiana materii.

Jet lag powoduje zaburzenie wydzielania się hormonów – melatoniny, która koordynuje pracę zegara biologicznego oraz kortyzolu, który wywiera szeroki wpływ na metabolizm. Zakłócenie równowagi organizmu, przejawia się wymienionymi wyżej objawami.

Jak zapobiegać i walczyć z jet lagiem?

Negatywne skutki jet lagu można ograniczyć lub im zapobiegać. Warto też pamiętać, że objawy zespołu nagłej zmiany strefy czasowej po pewnym czasie ustępują samoistnie. Jak uniknąć jet lagu?

W przypadku krótkotrwałych, ale dalekich podróży, należy pozostać przy swoim naturalnym rytmie dnia i nocy. Natomiast lecąc gdzieś na dłużej, warto podjąć kroki, by jak najszybciej dostosować się do nowego czasu. Kilka dni przed podróżą zaleca się wypoczynek, aktywność fizyczną oraz zdrową dietę składająca się z lekkich posiłków. Dobrze jest także powstrzymać się od picia alkoholu i kawy, ponieważ opóźniają adaptację zegara biologicznego do nowego czasu. Można także przyjmować melatoninę, ale warto skonsultować to z lekarzem.

Przygotowania powinny być dostosowane do kierunku lotu. W przypadku podróży w kierunku wschodnim, kilka dni przed wylotem, warto kłaść się spać 2 godziny wcześniej niż zwykle. Zaś w trakcie lotu zalecane są jak najdłuższe drzemki i spożycie posiłków składających się z węglowodanów (owoce, ziemniaki, makaron).

Jeżeli celem podróży jest zachód, można już wcześniej przestawić się na nowy rytm dnia i zasypiać 2 godziny później niż zazwyczaj. W czasie lotu nie zaleca się spania, natomiast warto sięgnąć po posiłki bogate w białko (jaja, ryby, sery) i pić duże ilości wody. Dla dobrego samopoczucia lepiej wybrać lot około południa, a po przylocie pójść spać dopiero wieczorem zgodnie z lokalnym czasem.

Kluczową sprawą w zapobieganiu i walczeniu z jet lagiem jest prawidłowa higiena snu. Dzięki temu organizm szybko się zregeneruje. Jednym ze skutecznych sposobów na zdrowy sen jest odpowiedni materac. Najlepsze są modele, które dają równomierne podparcie oraz dopasowują się do kształtu, wagi i temperatury ciała. Dzięki temu sen będzie komfortowy i odprężający. Nie mniej ważne jest to, co pod głową. Poduszki TEMPUR® mają zróżnicowany kształt, stopień twardości i wykończenie, by mogły stanowić idealne uzupełnienie materaca i dawały gwarancję komfortowego snu. Dzięki temu łatwiej walczyć ze skutkami jet lagu.

Zapoznaj się ze wszystkimi modelami poduszek TEMPUR®